Yes, we gaan het kanaal echt doen!

We hebben het Göta Kanaal geboekt! En we zijn er klaar voor, voor de tocht van 190 kilometer naar Mem aan de oostkant van Zweden. We gaan 58 sluizen doen, waarvan veel dubbelsluizen en zelfs trappen met vijf sluizen.

Het heet dan wel “kanaal”, maar een groot deel wordt gevormd door verschillende rivieren van en naar een paar meren.  87 kilometer is gegraven, door soldaten, met een schep.

Bijzonder toch, het leven van Baltzar von Platen. De bedenker van het Göta Kanaal. Hij is in 1766 geboren in Rügen, maar zijn vader koos voor een carrière in Zweden. Baltzar heeft bij de marine en in de koopvaardij gewerkt, als stuurman en als schipper. Voerde in de oorlog tegen Rusland als commandant op een schip, raakte daarbij op zijn 22^ste (!) gewond en werd krijgsgevangene in een Russische gevangenis. Twee jaar later werd hij uitgewisseld na de vrede van Värälä.

Hij bleef nog een tijd bij de marine, raakte betrokken bij de bouw van het Eiderkanaal (de voorloper van het Kieler kanaal) en het Trollhätta Kanaal en maakte plannen voor een verbinding tussen het Vänern Meer en de Oostzee. Want uit onderzoek bleek dat een paard 16 keer meer gewicht over water kan trekken dan over land. En een praam kan 400 keer meer lading verstouwen als een kar.

In 1808 presenteerde hij zijn plan aan de koning. En hij mocht aan de slag! Baltzar zocht contact met Thomas Telford, een van de meest vooraanstaande kanaalbouwers van Groot-Brittannië, de man die het Caledonian Canal bedacht en uitvoerde.

Thomas kwam naar Zweden en in slechts 20 dagen voerden ze metingen uit en bepaalden ze de route en de locatie van de sluizen. En in 1810 was het zover. De bouw begon. Met specialisten uit Schotland en Engeland, want Zweden was in die tijd sterk agrarisch en had niet veel industrie. Baltzar wilde de bruggen en sluizen van staal maken in plaats van hout, en dat was natuurlijk behoorlijk revolutionair in een houtland als Zweden.

In Forsvik en Motala werden de eerste gieterijen in Zweden gebouwd, speciaal voor het kanaal. Wij komen daar nog langs, benieuwd of we er nog iets van zien.

In 23 jaar is 8 miljoen kubieke meter grond (en ongetwijfeld ook veel rots) met de hand/schep uitgegraven. Door soldaten dus. Baltzar had de wind er flink onder, maar was ook goed voor de mensen. Ze moesten dagelijks 12 uren werken, van 05:00 tot 21:00 uur met een lange middagpauze. Eten, drinken en kerkdiensten waren geregeld, en elke man kreeg een liter brandewijn per week. Er gingen miljoenen liters doorheen, dat begrijp je.

Het kanaal is vanuit het midden van het land ontstaan, bij Forsvik en Motala. Vanaf Forsvik aan het Vätternmeer naar het westen, vanaf Motala aan hetzelfde Vätternmeer naar het oosten.

In 1832 was het kanaal klaar, maar helaas was Baltzar toen al drie jaren dood.  Ook het kanaal was voor de industrie niet lang succesvol, want al gauw kwamen treinen en vrachtwagens. En nu is het puur een toeristisch ding, wordt wel “het blauwe lint van Zweden” genoemd, maar gekscherend ook wel het “echtscheidingskanaal”.

Maar vroeger al “het kanaal van kansen”. En dat past beter bij het motto van Baltzar von Platen:  “je kunt doen wat je wilt. En wanneer je zegt dat je niets kunt doen, dan wil je niet meer”.