Motala Verkstad

We zijn een paar kilometer verder gevaren. Ter hoogte van Baltzars graf hebben we even naar hem gezwaaid, en hem bedankt voor dit mooie kanaal. Toen hij er pas lag hesen schepen altijd de vlag voor hem, maar wij vonden zwaaien wel genoeg. Voor de sluis en de spoorbrug hebben we kort moeten wachten, maar de andere drie bruggen gingen al zó vroeg voor ons open dat we bijna extra gas wilden geven.

Het was heerlijk warm en in Motala Verkstad vonden we weer het mooiste plekje van de haven. Helemaal op het eind van de lange kade naast de locomotiefwerkplaats.

Dit is historisch gezien weer een bijzondere omgeving. Ooit begonnen als een reparatiewerkplaats voor de bouw van het Göta Kanaal, en uitgegroeid tot een van de belangrijkste industrieën van het land. Een beetje als Forsvik maar toch heel anders. 

Motala Verkstad is echt door het Göta Kanaal ontstaan en gegroeid. Er kwam een droogdok, een timmerwerkplaats, een zagerij, er werden later houten schepen gebouwd en nog later 400 ijzeren. Tegenwoordig wordt het dok beheerd door de kanaalmaatschappij en nog steeds gebruikt voor reparaties en winterstalling van schepen. Leuk feitje is dat passagiersschip Juno, dat wij al een paar keer zijn tegengekomen, hier in 1874 is gebouwd.

Toen de werkplaats in 1822 werd opgericht, waren er 22 werknemers, maar het bedrijf groeide en in 1830 had het meer dan 200 werknemers en een jaar later zelfs 1000. In de jaren 1830 woonden er meer dan 500 mensen (medewerkers en hun gezinnen) in het dorp rond de werkplaats, maar slechts 75 in Motala köping (= Motala Marktplaats, daar waar wij in de haven lagen). 

Generatie na generatie woonden en werkten mannen en vrouwen in Motala Verkstad. Er ontstond een complete stad in het gebied met winkels, scholen, ziekenhuizen, verenigingen en armenzorg. Uiteindelijk werd het een groot concern dat wereldwijd bekend werd door de productie van stoommachines, locomotieven, bruggen en scheepsonderdelen, maar het is in 2024 failliet gegaan.

Helaas voor ons was het industriemuseum, door dat faillissement van 't bedrijf, al een paar jaar geleden gesloten. Maar de oude kranen, een paar fabrieksgebouwen en een oud wooncomplex (nu hostel) zijn er nog wel. Achter het grote gebouw aan het water zijn er nog een paar van die grote, maar alles was afgesloten. Jammer!

Wij hebben van de warme windstille dagen gebruik gemaakt door de stuurhut van twee lagen lak te voorzien. Niet dat het echt nodig was, maar het knapt er gewoon weer mooi van op.

In het dorp zelf is niet zoveel sjeu te zien. Maar in deze oude schuur stonden mooie hekken, het was een goudmijntje hoor!

Van het grote gele gebouw, waar nu een fietsenzaak in zit, weten we niet wat ooit de functie was. Misschien ook een fabriek annex werkplaats.

 

Trouwens, de metaalarbeiders van de oude fabriek richtten in 1888 de allereerste coöperatieve consumentenvereniging (Konsumförening) van het land op.  Ze wilden betaalbaar en goed voedsel en levensmiddelen aanbieden aan de arbeidersgezinnen van het fabrieksdorp. Deze 'Sällskapet Arbetarnas Ring' is de basis voor de bekende Zweedse supermarkt Coop. 

Wij hebben boodschappen gedaan bij de lokale Hemköp, waar een prachtige auto stond. Ik vond vooral de dobbelsteentjes op de deurvergrendelingen geweldig!

Op één van de mooie warme zonnige ochtenden hoorden we al om zeven uur fluitmuziek. Er lagen vier vrouwen, elk op een matje, en één mevrouw liep in het rond en speelde. Er werd niets gezegd, het was stil op de muziek na. Eerst deed het wat Aziatisch aan, zonder kop en staart zeg maar. Na een klein half uurtje herkenden we liedjes.

Dat leek me wat lastig voor de dames die wilden mediteren of ontspannen. Ik zou mee willen zingen in mijn hoofd, of de tekst zoeken, of willen bedenken wie het had gezongen. Zo hoorden we Scarborough Fair, dat we op de trekharmonica kunnen spelen, en zelfs Waarheen Waarvoor (ik dacht dat het "Waarheen leidt de weg" heette) van Mieke Telkamp.

Natuurlijk hebben we ook weer lekker gefietst, deze keer rond het meer Boren. Met de klok mee, over bergen en door bossen waar huizen op rotsen zijn gebouwd, naar het plaatsje Borensberg waar we morgen naartoe willen varen.

Een lekker picknick (dankzij de Hemköp) tegenover het prachtige hotel in Borensberg.

Ten zuiden van het Boren meer was het vlakker, minder bossig en zagen we hele grote akkers. En EPA's, levende slangen, mooie bermen, van die Paasbulten-die-geen-Paasbulten-zijn, groepjes brievenbussen en mooie schuren met prachtige kozijnen.

Elke dag zwommen we en luierden we in hangmat en onder de bimini. Wat weer topdagen op en rond deze plek!