Twee keer naar Vadstena (niet zo bedoeld)

Ja, twee keer naar Vadstena. Maar dat hadden we zo niet gepland. Wel gewoon om er via kleine weggetjes naar toe te fietsen, er wat rond te kijken en te lunchen, en daarna weer terug om dan lekker in de zon te zitten.

Hidzer had op Google Maps weer prachtige weggetjes gevonden. Soms gravel, soms opgelapt asfalt, door bossen, door gehuchtjes, we genoten volop. 

Bij het gehuchtje Sten stuitten we op een oude begraafplaats, de ödekyrkogård. Ooit heeft hier een klein kerkje gestaan, ergens in de 12de eeuw van kalksteen gebouwd. Zoals bij veel kerken is het in de brand gestoken tijden een oorlog, herbouwd, kreeg het een torenspits, maar zo'n tweehonderd jaar geleden is het afgebroken omdat er in Motala een nieuwe, grotere kerk gebouwd moest worden en daar waren de stenen voor nodig.

Nu is er slechts een verlaten begraafplaats. Er staat een simpel houten kruis, ergens moet nog één enkele grafsteen zijn, maar ja, dat is tussen het onkruid en konden we vanaf de weg niet zien. Het was een bijzonder plekje vonden we, door dat houten kruis én omdat het gras niet eens gemaaid wordt!

We beseften opeens dat we zulke omgevingen al eerder gezien hebben, met soms oude rode huizen, steeds maar bochten, heuvels, grappige bankjes, schuren met wit geschilderde puntjes aan de uiteinden van de planken, mooie hekken en zo, en dat we nog steeds zeggen  "kijk daar', "oh, wat mooi", alsof het nieuw is. Tja, dat heet genieten denk ik. 

Het centrum van Vadstena is hartstikke leuk: geen flats, veel oude huisjes en huizen, smalle straatjes en steegjes. Een beetje ouderwets, maar ook gezellig toeristisch, met veel winkeltjes en terrasjes. Er schijnen ongeveer 500.000 toeristen per jaar te komen, vooral in de zomer.

Ergens in de veertiende eeuw werd hier een klooster gesticht door de latere Heilige Brigitta.  Vadstena werd een bedevaartsplaats, de grootste van Zweden. Het klooster was best groot.

Maar toen kwam Gustav Vasa. Hij heeft belangrijke dingen gedaan, zoals de basis leggen voor de stichting van het huidige Zweden. Op 6 juni 1523 werd hij tot koning gekozen, en dat is nog steeds de nationale feestdag van Zweden. Maar ja, we hebben al gemerkt dat dat niet zo uitbundig gevierd wordt....

Eén van de andere dingen die hij deed in Vadstena was het klooster van Birgitta sluiten, en een kasteel bouwen. Geen luxe kasteel, maar meer een robuust geval. Gebouwd om het land te beschermen tegen aanvallen vanuit Denemarken. Het fort werd wel redelijk snel herbouwd tot residentie voor de zoon van de koning, en kreeg later nog een upgrade naar wat nu als een van de best bewaarde renaissancekastelen van Zweden wordt beschouwd. Maar dat kun je aan de buitenkant niet zien. Grappig is dat het ook nog eens als pakhuis werd gebruikt, eerst voor stoffen en later voor staatsbrandewijn.

Over dat klooster: dat werd dus gesloten, daarna gebruik genomen als tehuis voor invalide soldaten, en daarna als gevangenis. En in de negentiende eeuw werd het een ziekenhuis. Een ziekenhuis dat te groot was voor het klooster, dus er kwam een mannenafdeling in een oude suikerfabriek even buiten de stad. 

Het allerleukste vonden wij dat er zelfs een spoor liep, van een kilometer of negen, tussen een centrale keuken en het de delen van het ziekenhuis. Paarden trokken een goederentram die voedsel vervoerde. Dat duurde tot ongeveer 1930!

Nu is er een haventje in de oude gracht van het kasteel. Het ziet er wel leuk, maar ook druk uit. 

Wij wilden het kasteel wel even bekijken, en stuitten op een Kniv Expo. Een driedaagse beurs over alles wat met messen te maken heeft. Nou hebben we helemaal niets met messen, maar dit was met toch leuk!

Hier was van alles te koop voor het zelf maken van messen. Kleine messen, hakmessen, fileermessen, keukenmessen, zelfs messen die er als heuse kunstwerken uitzien.

Kant en klare lemmetten, maar ook platen staal, schuur/polijst machines, bankschroeven, we zagen van alles. En kleurige brokken, waarvan we eerst dachten dat het een soort puimsteentjes waren. Maar nee: het zijn stukken hout voor het heft van een mes, die je nog even in vorm moet snijden en schuren.

Vaak van berk, maar ook wel van tropische boomsoorten. Soms neutraal, maar vaak door-en-door gekleurd door een vacuum-verf-methode. Er was een meneer die ons dat uitgebreid en enthousiast uitlegde. Hij legde uit dat je ook je heft later kunt verven, daar heeft hij ook speciale verf voor.  

Ha, hij vertelde (en liet zien) dat zijn lievelingskleur oranje is, en dat hij zo vrolijk werd van de oranje-supporters van het voetbal. Niet alleen door het oranje, maar ook door het liedje "Links Rechts". 

Trouwens, niet alleen van hout worden de heften gemaakt, ook van geweien. Die waren er dus ook in verschillende soorten te koop.

We picknickten op het plein in het kasteel. Op een oude stenen trap. Het zat er heerlijk: lekker in het zonnetje, een beetje hoger dan de rest, dus we hebben ons weer prima vermaakt met het kijken naar mensen.

Het kasteel zelf zijn we niet in geweest. Een geplande rondleiding met Engels als voertaal ging niet door vanwege te weinig belangstelling, en aan een rondleiding in het Zweeds hebben wij niets. 

Geeft niet, stiekem hadden we er niet eens zo veel zin in. Wel in lekker fietsen, weer lekker rustig en toeristisch terug naar Motala. 

HIer zouden we nog even wat boodschappen doen, maar buiten bij de Coop bleek dat mijn telefoon (met bankpas) niet in mijn stuurtasje zat. En ik wist het meteen: ik heb 'm laten liggen op de stenen trap in 't kasteel van Vadstena!

Wat nu? Direct de telefoon maar even bellen, met Hidzers telefoon. Jammer, er nam niemand op. Toen belde ik het Tourist Buro dat volgens mij in het kasteel zat, maar een aardige meneer vertelde dat hij ergens anders zat en gaf me het nummer van de receptie/entrée van het kasteel. Daar nam ook al een aardige meneer op, die wel even naar de stenen trap wilde lopen. Dat was maar een meter of dertig van zijn plek vandaan. Dat wisten we, want we waren er immers al geweest.

Na een paar minuten belde ik mijn toestel maar even weer op. Joepie, hij werd beantwoord door de receptie-meneer. Pfoe, wat een opluchting! Ik legde uit dat we van Motala moesten komen op de fiets en dat het dus even duurde. Geen probleem.

Dus we stapten weer op de fiets. Nu geen toeristische route van 25 kilometer, maar rechtstreeks over een fietspad langs de weg. Ook leuk te fietsen hoor, en een stuk korter: 16 kilometer enkele reis.

De telefoon lag op me te wachten, en de meneer vertelde dat toen hij bij de trap kwam er geen telefoon lag. Oh? Waarschijnlijk heeft iemand mijn telefoon over hoorde gaan en 'm naar de receptie gebracht. Juist toen hij naar de trap liep om 'm te zoeken. Gelukkig is alles goed gekomen, ik heb 'm heel hartelijk bedankt en we fietsten weer terug naar Motala.

Daar hebben we ons getrakteerd op een lekker ijsje. Na een heerlijke maar ook een beetje een spannende dag van geen 50 kilometer fietsen maar eentje van ruim 80. 

En toen schoten we opeens vreselijk in de lach! Want die ringtone van mij is een opname van Marit en Hidde, gemaakt in 2023, met veel gegiechel en geroep. Ik vind het super, maar ik weet niet wat de Zweden in Vadstena er van gedacht hebben.......