Motala

Het is elke keer een feestje om naar de supermarkt te gaan. Klein of groot, of nog groter, we zien bij elk bezoekje wel iets nieuws. Zijn het niet de grootverpakkingen vlees, de ontelbare soorten frisdrank, de salami-worsten met vlees van wilde zwijnen of herten, de grote sigarettenautomaten, of het feit dat bijna iedereen één of meer (soms wel vijf!) plastic of papieren tasjes koopt om de boodschappen in te doen, dan wel de Returstations waar mensen met zakken vol hun statiegeld-blikjes en flessen inleveren. 

Of al die soorten knäckebröd! De normale zoals wij ze kennen, maar dan ook nog dik en dun, maar ook in driehoeksvorm, of hele grote ronde. Die zien er leuk uit, maar we vragen ons af hoe je 't gaat eten. Ten eerste is het wel heel veel voor een ontbijtje, en ten tweede is het toch onhandig eten?

En dan is er vaak een hoekje of een heuse hoek waar je gok-dingetjes kunt kopen. Online casinospellen, sportweddenschappen, paardenraces, loterijen en bingo voor het goede doel. En als je in een kleine supermarkt bent kun je krasloten (of zo) kopen bij de kassa. Misschien is het een soort ontmoedigingsbeleid van de regering, zoals de drankwinkels (Systembolaget), maar ik moest echt moeite doen om een keer een gok-hoek te vinden waar geen mensen stonden. 

Natuurlijk hebben we ook hier weer in de buurt gefietst en gewandeld. Even naar de trappensluizen van Borenshult. Het zijn er vijf, die aanelkaar "gebouwd" zijn. Ze heten officieel "De Vijf Sluizen van de Herinnering", waarschijnlijk ter nagedachtenis aan Baltzar von Platen. Nou, eerlijk: in bijna elk dorp of bos of sluis, vlakbij het Göta kanaal, is er wel iets wat ter ere van Baltzar is geplaatst. 

Je gaat hier 5,3 meter naar beneden. Of omhoog, als je van oost naar west vaart. 

Ooit liep hier tussen Motala en Borenshult een van de eerste spoorlijnen van Zweden, die tijdens de aanleg van het kanaal was gebouwd en werd gebruikt voor het transport van grond. De wagens werden door paarden getrokken, wat zowel sneller als soepeler was dan wanneer de arbeiders kruiwagens hadden gebruikt. 

Die Baltzar von Platen overleed op 6 december 1829 in Kristiania, Noorwegen. Nog voor zijn dood had hij opdracht gegeven tot het maken van een eikenhouten kist die per slee naar Motala vervoerd moest worden. Het lichaam moest, volgens Baltzars eigen instructies, gebalsemd worden zodat zijn vrienden hem konden zien. 

Zijn eigen vier paarden trokken de kar met de kist naar Motala. Maar ondanks een brief aan koning Karl XIV Johan waarin hij resoluut weigerde een "lijkkistachtige processie" te accepteren, begon de rouwstoet terug naar Zweden op 20 januari 1830, met een magnifieke escorte.

Nadat de rouwstoet op 6 februari (2 maanden later dus) in Motala was aangekomen, werd de overledene bij de kerkpoort ontvangen door het bestuur van het Götakanaal. De kist werd nog een laatste keer geopend, zodat Baltzar, zoals hij had gewenst, nog een laatste keer door zijn vrienden kon worden gezien. Op zondag 7 februari werd hij naar zijn graf gedragen en, onder 800 saluutschoten, neergelaten naast zijn levenswerk, het Götakanaal. Volgens de overlevering zou een van de vier paarden ook niet ver van het graf van Baltzar begraven liggen.

Baltzar von Platen wilde een eenvoudige, horizontale grafsteen, afkomstig uit de kalksteengroeve van het Götakanaal bij Borghamn. Op de steen zou alleen BB Von Platen staan, zonder geboorte- of sterfdatum. De reden hiervoor was dat Baltzar von Platen vond dat "de rest aan hen was". Ook hier kreeg hij niet wat hij wilde. Platens graf is tegenwoordig een prachtig monument, aan het kanaal en het fietspad.

In het graf liggen ook zijn vrouw, hun twee zonen en dochter, een schoonzoon en een schoondochter, een kleinkind en zelfs zijn hoofdmonteur. Gezellige boel dus. Nou ja, ze liggen er leuk bij, zo in het zonnetje.

Er zijn zelfs her en der eerbetonen aan de beste man die stammen uit 1998 en 2013. Zo blijf je wel bezig natuurlijk. Maar goed, wij zijn erg blij met het initiatief én zijn visie en vakmanschap!

Ook vanaf de andere kant van het water is het een leuk gezicht: onze donkere boot te midden van de veelal witte, met als achtergrond die mooie rode kleur van de huizen.

Het slot Charlottenborg leek ons wel een bezoek waard. Graaf Ludwig Weirich Lewenhaupt liet het huis in 1652 bouwen en vernoemde het naar zijn vrouw, gravin Charlotte. Vanaf die tijd, tot 1981, zijn er ongeveer 12 verschillende eigenaars geweest. Die allemaal iets aan het slot hebben veranderd natuurlijk, dus het is nu een ratjetoe van stijlen en spullen. 

Zelfs de gemeente Motala deed daar aan mee sinds het in 1984 een museum werd: er ligt nu bijvoorbeeld een vrolijke vloerbedekking, die een rivier moet voorstellen. 

Er staan hele oude muurkachels, er zijn vrolijke muurschilderingen, en er was een interessante expositie "kennismaken met twee van de oudste bewoners van Motala". Want in 2010 werd een unieke vondst gedaan: tijdens een opgraving werden tien schedels gevonden. Deze waren bijna 8000 jaar geleden op houten palen in een ondiep meer geplaatst. Dankzij DNA-technologie konden twee van de individuen worden gereconstrueerd zoals ze er mogelijk uitzagen toen ze nog leefden.

We waren onder de indruk van de kunstenaar en houtbewerker Sophia Isberg, die hier in Motala leefde van 1819 tot 1875. Haar vader leerde haar draai- en houtsnijtechnieken, en ze werd wereldberoemd. Haar werken werden tentoongesteld in Londen, Parijs en Wenen, maar ze bleef altijd samen met haar broer in een huisje in Motala wonen. Geen poespas, gewoon blijven werken met hout.

We hebben hier een prima plekje en er is van alles te zien. Vaak ook vissende kinderen en mannen. Soms gaat het mis, want gisteren vond Hidzer een flink stuk vissnoer met haak rond één van de stagen gewikkeld.